Page 22 - LYS TARİH TERSYÜZ

2. Bölüm: Bilgi Felsefesi

7. Farabi’ye göre. Felsefe gerçektir, din de gerçektir. 10. Septisizm’in savunucularından Sekstus’a göre; Bir
O halde, bu ikisi aynı şeyleri söylerler. Felsefe akıl şeyin mutlak biçimde doğru olduğunu belirlemek
gücü ile yapılır, din ise vahiy ile elde edilir. Akıl’ın için bir kanıta ihtiyaç vardır. Oysa bir ölçüye ulaş-
verdikleri ile vahiyin verdikleri hep aynı kaynaktan mak için de yine bir kanıt gerekmektedir. Böylece
çıkmıştır. kendimizi bir döngüsellik içinde buluruz.
Farabi’nin bu düşünceleri, öncelikle aşağıdaki- Parçaya göre, aşağıdakilerden hangisine ulaşı-
lerden hangisini açıklamaya yöneliktir? labilir?
A) Felsefe ve dinin farklı alanlarla ilgilendiği A) Doğru bilginin ölçütü sezgilerimizdir.
B) Tanrı’nın varlığının felsefeyle ispatlanabileceği B) Doğru bilgiye, doğduğumuzda sahibizdir.
C) Dinin felsefeden daha üstün olduğu C) Herkes için ortak doğru bilgi yoktur.
D) Din ile felsefenin uzlaştırılabileceği D) Yaşadıkça, tecrübelerimizle doğru bilgiye ulaşı-
E) Felsefenin boş ve gereksiz bir çaba olmadığı rız.
E) Gerçeklik insanı mutlu etmez.
8. Descartes bilgi edinmede şöyle bir yol izler: Önce
her şeyden, kendi varlığımızdan bile şüphe edelim.
Bunu yaptıktan sonra şüphe edemeyeceğimiz tek
şeyin şüphe etmek olduğunu anlarız. Şüphe edebil- 11. “Ateş üzerinde buz tutan su” alışkanlıklarımıza aykı-
diğimize göre, düşündüğümüz de oldukça açıktır. rıdır. Oysa aklın ilkelerinden özdeşlik ve çelişmezlik
Düşenebilmek için var olmak gerekir. Düşünebil- ilkesine aykırı değildir. Ateşin, suyu buz tutturacak
diğimize göre kendi varlığımızı kanıtlamış oluruz. yerde kaynatacağı hakkında denemeden gelen bir
Bundan sonra da diğer varlıkları kanıtlamaya de- zorunluk yoktur. Yani, eğer ateşe koyduğumuzda
vam ederiz. Bu yöntem bizi sağlam ve kuşku duy- su buz tutsaydı, bu sefer ona alışırdık. Aslında ateş
mayacağımız bilgilere ulaştırır. içindeki suyun buz tutması aklımıza değil, beklen-
tilerimize aykırıdır. Bu nedenle sıcaklıkta erime ara-
Descartes’ın, şüpheciliği aşağıdakilerden han- sındaki ilişkinin bir zorunluluk olduğunu sanmak bir
gisidir? yanılgıdır.
A) Aşırı şüphecilik Hume’nın bu açıklaması, aşağıdaki yargılardan
B) Şüpheyi amaç olarak görme hangisini kanıtlamaya yöneliktir?
C) Dogmatik şüphecilik A) Bütün olayların temelinde neden - sonuç ilişkisi
D) Metodik şüphecilik vardır.
E) Bilimsel şüphecilik B) Nedensellik ilkesi bir akıl ilkesi değil, alışkanlık
ilkesidir.
9. “Gerçek” veya “gerçeklik” asla söylenemez. Çünkü C) Her şey değişimin sonucudur.
gerçek, söylenen şeyin veya ileri sürülen bir fikrin D) Ne akıl ne de deneyim tek başına hiçbir şey açık-
konusu olan şeydir. Dolayısıyla dış dünyada nesnel layamaz.
olarak bulunur. Örneğin, güneş, hava sıcaklığı, yağ- E) Zihin (akıl) doğuştan boş bir levhadır, yaşadıkça
murun yağması birer gerçektir. Ama güneşin var dolar
olduğuna, havanın sıcaklığına, dışarıda yağmurun
yağdığına ilişkin bir ifade doğru ya da yanlış olabi-
lir. O halde doğruluk, zihinle veya zihnin ürettiği bir
şeyle ilgilidir. 12. Doğruluğu kanıtlanmamış şeylere doğru dene-
Buradan hareketle, aşağıdaki sonuçlardan meyeceği gibi yanlışlığı kanıtlanmamış şeylere de
hangisine ulaşılabilir? yanlış denemez. Herhangi bir şey hakkında yargıda
bulunabilmek için mutlaka onun doğruluğu ve yan-
A) Gerçeklik, bir varlık olduğu halde, doğruluk bilgi-
lerin bir özelliğidir. lışlığını sarsılmaz bir biçimde kanıtlamak gerekir.
B) Herkes için ortak doğru bilgiye ulaşmak imkan- Kritisizmin bu görüşü, bilimsel bilginin hangi
sızdır. özelliğini vurgulamaktadır?
C) Nesnesiyle uyuşmayan ifadelerin doğruluk de- A) Kişisel yorumlamalarda bulunmama
ğeri de yoktur. B) Somut verilere dayanma
D) Gerçekliği olan birşeyi incelemek gereksizdir. C) Eleştirel olma
E) Gerçekliği olan birşeyin doğruluğundan şüphe D) Sistemli ve düzenli olma
edilmemelidir. E) Akıl ve mantık ilkelerine dayanma

18 1. D 2. E 3. E 4. A 5. C 6. A 7. D 8. D 9. A 10. C 11. B 12. B