Page 20 - LYS TARİH TERSYÜZ

2. Bölüm: Bilgi Felsefesi

7. Kant, bilginin doğuştan geldiğini savunan Ras- 10. Platon’un bilimler sınıflanmasında yer alan ilk bilim
yonalizm ile bilginin sonradan deney ve gözlemle aritmetiktir. Aritmetik, sayının ve sayısal ilişkilerin
kazanıldığını savunan Emprizmi uzlaştırmak iste- soyut bilimi olup, Platon’a göre kavramsal değeri,
miştir. Ona göre “Nesneler bize algılamalarımızın onun insan zihnini duyusal olandan kurtararak, so-
ham maddesini oluşturan bilgi verilerini, duyu etki- yut düşünceye geçişi sağlanmasından ileri gelir.
lenimleri olarak oluştururlar. Bu veriler daha sonra Bilimlerin sınıflanmasında aritmetiğin ilk sırayı
aklımızda doğuştan var olan kalıplar (kategoriler) almasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
aracılığıyla bilgiye dönüşürler.”
A) İdealara geçişi sağlaması
Buna göre, doğru bilgi nasıl elde edilmiştir?
B) Doğruluğunun kesin olması
A) Bilimsel yöntemlerle
C) Bütün bilimlerin temeli olması
B) Akıl yürütme ilkeleriyle
D) Duyumlara dayanması
C) Özelden genele doğru irdelemeyle
E) Pratik kolaylık sağlaması
D) Akılda bulunan bilgilerin matematiksel analiziyle
E) Duyu verilerinin akılda işlenmesiyle

11. Gerçeğin objektif bilgisinin elde edilme olanağı
8. “Doğru düşünceye sahip olan, bunun doğru düşün- yoktur. Çünkü gerçeğin tüm alanlarında birbirini
ce olduğunu bilir ve bundan şüphe etmez. Doğru çeken, bir birine karşıt iki yargısının olanaklı oldu-
bir fikirden daha açık ve daha kesin hangi doğruluk ğunu görmekteyiz. Bu durumun en iyi örneği de fel-
ölçütümüz olabilir. Nasıl ışık hem kendini, hem de sefenin kendi tarihidir.
kendisiyle birlikte karanlıkları gösterirse, doğrunun Bu görüşleri savunan bir düşünürün,
da ölçütü kendisidir ve o aynı zamanda yanlışın da
ölçütüdür.” I. Bilgi görelidir.
II. Biz doğduğumuzda her şeyi bilerek doğarız.
Bu parçadaki doğruluk ölçütü aşağıdakilerden
hangisidir? III. İnsan sezgileriyle kesin doğrulara ulaşabilir.
IV. Doğru kişiden kişe değişen bir olgudur.
A) Sağladığı yarar B) Gerçeğe uygunluk
yargılarından hangilerine karşı çıkması bekle-
C) Tutarlılık D) Apaçıklık nir?
E) Tümel uzlaşım
A) III ve IV B) I ve II C) II ve III
D) II ve IV E) I ve III

9. Sofistlerin bilgi anlayışı her bakımdan bireyi göreci- 12. Hasta yatan bir insanın yaşamının anlamını sor-
liği götürmüştü. Onlara göre temel olarak geçerliliği gulaması, öğrendiklerini ve öğrenemediklerini de
olan ne bir doğru ne de bir ölçü vardı. Sokrates de değerlendirmesi kişi için çok önemlidir. Çağın insa-
Sofistler gibi, toplumca kabul edilmiş gelenek ve nının en ağır sorusu da bilgisiyle nasıl yaşayacağı
töreler üzerinde düşünmeyi kendisine ilke yapmış- sorusudur. Bilgiye sahip olmak ile bilgiyi yaşamak
tır. Fakat Sokrates, Sofistlerden farklı olarak temel farklı şeylerdir. Bu farklılık yaşamla bilgi arasındaki
bir doğrunun bulunabileceğine inanmıştır. uçurumu da gittikçe büyütmektir.
Sokrates, aşağıdakilerden hangisiyle Sofistler- Parçada bilgi ile ilgili eleştirilen görüş, aşağıda-
den ayrılır? kilerden hangisidir?
A) Doğru bilgiye ulaşılamayacağını savunması ile, A) Bilginin pratik yaşama uygulanamaması
B) Tüm bilgilerin göreceli olduğunu savunması ile, B) Bilginin doğruluğundan emin olması
C) Herkes için geçerli ortak doğru bilgiye ulaşmayı C) Bilginin ihtiyacını araştırması
amaç edinmesi ile, D) Bilginin sınırlarının belirsizliği
D) Daha çok toplumsal bilgilerle ilgilenmeleri ile, E) Bilgiyi diğer insanlarla paylaşamaması
E) Din ve ahlak otoritesine bağlı kalmasıyla,

16 1. D 2. C 3. A 4. B 5. B 6. C 7. E 8. D 9. C 10. A 11. C 12. A