Page 26 - LYS TARİH TERSYÜZ

3. Bölüm: Varlık Felsefesi

7. Canlı ve cansız arasında nitelik bakımından bir ayrılık 10. Gerçek ve düşünsel varlığı konu edinen bilim, varlığın
yoktur. Asıl varolan ne madde ne ideadır. Bunları da var olduğunu bir ön kabul olarak benimser. “Varlık
içeren bütündür. Doğada bulunan her varlık madde ve var mıdır yok mudur?”, “Varlığın kaynağı nedir?” gibi
formdan oluşur. Yalnız ideanın maddeye göre önceliği soruları sormaz. Çünkü bilim, evreni ve onun içindeki
vardır. varlıkları gerçeklik olarak kabul ederek, bunu deney
ve gözlemle temellendirir. Felsefe ise varlığın ne ol-
Parça, aşağıdaki yargılardan hangisine bir duğu üzerinde araştırma yaparak, varlığı bütün ola-
eleştiri niteliğindedir?
rak ele alıp akıl ve mantık çerçevesinde temellendirir.
A) Varlığın oluşumunda madde ve form eşit öneme
sahiptir. Parçaya göre, aşağıdakilerden hangisine ulaşıla-
maz?
B) Varlık her şeyin değişimi ile oluşmuştur.
A) Bilim, somut olgusal varlıklarla ilgilenir.
C) Metafizik varlıklar bilinemez.
B) Felsefe varlığı akıl yürütme ile kavrar
D) Varlığın oluşumunda idea öncelikli ve önemlidir.
C) Bilim için varlık bilinebilecek bir konu değildir.
E) Mutlak varlık yoktur.
D) Felsefe varlığın ayırımını yapmadan onu bir bütün
olarak ele alır.
8. Çiçek açmış bir erik ağacının önünde duruyoruz ve E) Bilimin varlığı kavrama yolu, bilimsel yöntemdir.
ağaç da karşımızda. Ağaç oradayken ve biz onun
karşısında durduğumuzda ağaç ve biz karşılıklı bulu-
nuyoruz. Birbirimize göre, karşılıklı konumumuz içinde
varız. Demek ki bu karşılaşmada söz konusu olan şey 11. Aristoteles’e göre; Tanrı dışında her varlık iki fark-
kafamızın içinde uçuşan tasarımlar değil. lık tözün birleşimidir: madde ve form. Bir töz olarak
“madde” sınırsız ve henüz belirlenmemiş bir potansi-
Paragraf, aşağıdakilerden hangisinin varlıkla ilgili yeldir. “Form” ise, maddeyi biçimlendiren, onu belirli
görüşlerine örnek oluşturur? bir varlığı dönüştüren güçtür. Form, maddeden önce
ya da ayrı değildir. Ama ondan üstündür. Çünkü form
A) Emprizm B) Kritisizm
biçimlendiren, madde ise biçimlendirilen durumda-
C) Dogmatizm D) Septisizm dır. Bu nedenle bir varlıklar hiyerarşisi vardır.
E) Realizm
Aristoteles’in varlık anlayışı için, aşağıdakilerden
hangisi söylenebilir?
9. • Marks, evrende bulunan her şeyi, onda iş gören fi- A) Ruh maddeden, düşünce bedenden bağımsızdır.
ziksel güçlerin bir sonucu olarak açıklar. Bu güçler B) Madde, bütün var olanların temelidir.
mekanik bir biçimde olmaktan çok, Hegel’in öne
sürdüğü biçimde, yani diyalektik bir tarzda iş gö- C) Var olan her şeye form veren töz, ruhtur.
rürler. D) Madde, varlık merdiveninin en ilkel, Tanrı en üstün
basamağındadır.
• Hegel, diyalektiği insan aklı, doğa ve tarihin man-
tığı olarak görür. Ona göre bu üç alanda da sürekli E) İdealar, birer töz değil niteliktir.
çatışmalı bir ilerleme söz konusudur. Kısaca ge-
rek düşünce, gerek doğa, gerekse tarihte iş gören
güçler birbirlerini ortadan kaldırmak isterken daha 12. Bugünkü anlamında varlık bilim; kendindeki şeyi or-
üst bir sentezde birleşirler. Ortaya çıkan bu sente- taya koymaya çalışan yani görünür olanın temelinde-
zin kendisi yeniden bir tez olarak anti-tezini yaratır ki dayanağı arayan tözü, metafiziklerin genel adıdır.
ve onunla olan çatışmasının sonucu olarak yeni Demek ki en genel anlamında varlık bilim, şeyleri bize
bir sentez ortaya çıkar; bu böylece devam edip göründükleri gibi yani olgusal olarak değil de, kendi-
gider. leri olarak ele alan felsefi araştırma alanıdır.
Parçaya dayanarak, aşağıdaki yargılardan hangi- Parçaya göre, aşağıdakilerden hangisi varlık bili-
sine ulaşılabilir? min özelliklerinden biri değildir?
A) İnsanda bedenden ayrı bir ruh vardır. A) Varlığın hiçbir zaman bilinemeyeceğini savunması
B) Var olan her şeyin temelinde karşıtların birliği var- B) Varlığın temelindeki tözleri incelemesi
dır.
C) Nesnelerin görünmeyen kısımlarını bilmeye çalış-
C) Varlık düşünceden bağımsız olamaz. ması
D) Varlık, insan bilinci dışında nesnel bir dünyada yer D) Deney ve gözlemi kullanması
alır.
E) Duyusal alanın dışına yönelik olması
E) Felsefi akımlar var olma nedenlerini araştırır.

22 1. D 2. A 3. E 4. C 5. B 6. B 7. A 8. E 9. B 10. C 11. D 12. D