Page 28 - LYS TARİH TERSYÜZ

3. Bölüm: Varlık Felsefesi

7. Bilim ve varlık felsefesinin ortak konusu varlığın ele 10. Modern çağla birlikte, ontolojik temelli metafizik ye-
alınmasıdır. Ancak bilimin yaklaşımı farklıdır. Bi- rini bilgi temelli metafiziğe bırakmıştır. Bunun temel
limsel yaklaşımda, incelenen nesneler dünyasının nedeni, varlığa giden yolun kesin bilgiden geçmesi-
varlığı sorgulanamaz. Bilim, evreni ve onun içinde- dir. Örneğin Descartes, kesin olarak bilmediği hiçbir
ki varlıkları bir gerçeklik olarak kabul eder. Oysa ki şeyi ne var, ne de biliyorum demektedir. O halde,
varlık felsefesi, “genel olarak varlığın” ne olduğu varlığın varlığından önce onun kesin olarak bilinme-
üzerinde durur. si, farkına varılması veya sezinlemesi gerekir. Böyle
bir varlık felsefesine, epistemoloji temelli metafizik
Parçaya göre, varlık felsefesini bilimlerden ayı- denilmektedir.
ran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
Aşağıdakilerden hangisi, epistemolojik temelli
A) Var olanları parçalayarak inceleme
metafiziğin özelliğidir?
B) Varlıklar arasındaki nedensellik ilişkisini incele-
me A) Varlığın var olabilmesi için, kesin olarak bilinmesi
gerekir.
C) Var olanların varlığını bir problem olarak ele alma
B) İnsanın varlığın bilgisine erişmesi mümkün değil-
D) Varlığı bilimsel yöntemlerle inceleme dir.
E) Varlığın gerçekliğini ön kabul olarak görme
C) Her varlığın bilgisi, birbirinden farklıdır.
D) Var olabilmek için, bilgi gerekli değildir.
E) Bilgi sahibi olmak için önce var olmak gerekir.
8. – Kargaya, yavrusu şahin görünürmüş.
– Kirpi, yavrusunu “pamuğum” diye severmiş.
11 Bir varlık filozofu, bilimlerin varlık hakkında elde ettiği
Parçada verilen bu anonim sözlerin ontolojik sonuçlara kayıtsız kalamaz. Örneğin materyalist ise,
açıdan ortak yönü aşağıdakilerden hangisidir? varlığın temelde maddi olduğunu veya her şeyin son
A) Varlığı özneye bağlı olarak açıklamaları aşamada uzayda yer kaplayan somut fiziksel nesne-
lere indirgenebileceğini ileri sürer. Bu nedenle mad-
B) Varlığı hem akla hem de deneyime dayanarak
açıklamaları denin özellikleri konusunda bilimin verilerini dikkate
alır. Demokritos varlığın bölünemeyen atomlardan
C) Varlığın olmadığını açıklamaları
oluştuğunu ileri sürüyordu. Ancak zamanımızdaki
D) Varlığı fenomenlere dayanarak açıklamaları bir filozof atomla ilgili olarak fiziğin sağladığı sonuç-
E) Varlığı faydaya dayanarak açıklamaları lardan habersiz olamaz.
Paragrafa göre, aşağıdaki yargılardan hangisine
ulaşılabilir?
9. İlk dönem Yunan felsefesine “doğa felsefesi” den- A) Günümüzde varlıkla ilgili sadece bilimler görüş
mesinin nedeni, ana maddenin doğadan seçilmiş bildirmektedir.
olmasıdır. Thales’in suyu, Anaximanes’İn havayı B) Varlık felsefesi, bilimlerin sonuçlarını felsefi bir ba-
arche olarak tespiti gibi; çokluk ve değişim halinde kış açısıyla değerlendirir.
var olanlardan biri, yine bu çokluğun ve değişimin
sebebi olarak görülmüştür. Ana madde bu dönem- C) Bilimin somut bilgileri, felsefeye duyulan güveni
de, görünüşün altındaki birliğe, ortaklığa işaret sarsmıştır.
eder. Yani madde tektir, onu çoğaltan farklı biçimler D) Bir varlık filozofu, en son bilimsel sonuçlarla tutarlı
almasıdır. görüşler üretmelidir.
E) Varlık filozoflarının görüşleri birbirleriyle tutarlı ol-
Parçadaki açıklamalardan hareketle doğa fel- malıdır.
sefesi ile ilgili aşağıdaki düşüncelerden hangi-
sine ulaşılamaz?
12. Bir Çin düşünürü olan Lao Tse’ye göre, bir toplum-
A) Her türlü varlık ve düşünce maddenin kendisin- da insanlar en çok neden söz ediyorlarsa ona sahip
den türemiştir. değillerdir. Örneğin adaletten, hakkaniyetten nerede
B) Evrendeki değişimin nedeni de tek bir maddedir. çok söz ediliyorsa, orada onlar yok demektir.
C) Carlıkların arkasındaki değişmez öz, maddedir. Parça, aşağıdakilerden hangisine örnek oluş tu-
D) Maddelerin değişik şekiller almasıyla evrendeki rur?
her şey oluşur. A) Varlığın temelinde düşünce vardır.
E) Nesneler varlıklarını, düşünsel tasarımlara borç- B) Varlık insan için tanımlandığında değer kazanır.
ludurlar. C) Varlık, maddeden ibarettir.

D) Varlığın varlığı bilinmez.
E) Varlık, madde ve düşüncenin bilişimidir.

24 1. A 2. E 3. E 4. C 5. D 6. D 7. C 8. A 9. E 10. A 11. D 12. B