Page 11 - LYS ORGANİK KİMYA DİK
P. 11

9. Bölüm: Alkanlar ve Alkanların Adlandırılması

           İskelet (Çizgi - Bağ) Formülü                   6.   I.  2-metil bütan
           Organik moleküllerin yazılmasını kolaylaştırmak için kimya-     II.  2, 2-dimetil propan
           cılar  çizgi  bağ  (iskelet)  formüllerini  kullanmışlardır.  Çizgi  -   III.  2, 3-dimetil bütan
           bağ (iskelet) formülünün yazılışını aşağıdaki örnek üzerinden
           öğrenelim.                                          Yukarıdakilerden  hangileri  n-pentanın  zincir  -
                Br  CH CH  3      Cl                           dallanma izomerleridir?
                       3
           CH —CH—CH—CH—CH —CH—CH  bileşiğinin çizgi           A) Yalnız I     B) Yalnız II   C) I ve II
             3
                                2
                                         3
           - bağ (iskelet) formülü yazılırken;                        D) I ve III     E) I, II ve III
           1.   Formüldeki  karbon  atomuna  bağlı  hidrojen  atomları
             çıkarılır.
                            Br   C   Cl
                            C    C   C
                          C   C    C   C
                              C

           2.   Formüldeki karbon atomları çıkarılır ve iskelet formül
             bulunmuş olur.
                            Br       Cl





            Çizgi - bağ (iskelet) formüllerinde her köşede karbon
            atomu olduğu varsayılır. Karbon atomu dört bağ ya-
            pabildiği için kalan bağlara da yeterince hidrojen (H)
            bağlandığı kabul edilir.                      NİTELİK  Yayıncılık


           5.   2-kloro-3,4-dimetil  pentan  bileşiğinin  iskelet   7.   İskelet (çizgi - bağ) formülü;
               (çizgi - bağ) formülünü yazınız.
                                                                          şeklinde olan bileşik ile ilgili;
                                                                I.  IUPAC adı; 2, 2, 3-trimetil bütan’dır

                                                               II.  n-heptan ile zincir - dallanma izomeridir
                                                               III.  1 molekülü 16 atomludur
                                                               ifadelerinden hangileri yanlıştır?
                                                               A) Yalnız I     B) Yalnız II   C) Yalnız III
            Alkanlarda İzomeri
                                                                      D) I ve III     E) II ve III
            ➢   Doymuş  hidrokarbonlarda  (alkanlarda)  görülen
               yapı izomerisi zincir dallanma izomerisidir. Bu izo-
               merlerin fiziksel ve kimyasal özelikleri farklıdır.
            ➢   Alkanların molekülündeki C sayısı arttıkça izomer
               sayısı artar.
            ➢   Alkanların  ilk  üç  üyesinin  (metan,  etan,  propan)
               izomeri  yoktur.  Alkanlarda  zincir  -  dallanma  izo-
               merisi bütan (C H ) ile başlar. Bütanın 2 tane zin-
                           4 10
               cir - dallanma izomeri vardır.
               CH —CH —CH —CH     3     CH —CH—CH   3
                  3
                       2
                            2
                                           3
                      n-bütan                CH 3
                                        2-metil propan
                                          (İzobütan)

              58
   6   7   8   9   10   11   12   13   14   15   16