Page 6 - LYS ORGANİK KİMYA DİK

9. Bölüm: Alkanlar ve Alkanların Adlandırılması
TEST 1
9. BÖLÜM Alkanlar ve Alkanların Adlandırılması

Hidrokarbonlar
Hidrokarbon: Yapısında sadece karbon (C) ve hidrojen (H) elementlerini bulunduran bileşiklere hidrokarbon denir.

HİDROKARBONLAR

Alifatik Aromatik
Hidrokarbonlar Hidrokarbonlar

Doymuş Doymamış Benzen ve Çok Halkalı
Hidrokarbonlar Hidrokarbonlar Türevleri Aromatikler

ALKANLAR ALKENLER ALKİNLER Naftalin Antrasen
(Parafinler) (Olefinler) (Asetilenler)
—C— —C = —C K

Alkanlar

➢ Doymuş hidrokarbonlardır. Parafinler olarak da bilinir- Sistematik Adlandırma
ler. NİTELİK Yayıncılık Alkanların Adlandırılması
Alkanlarda sistematik adlandırma yapılırken tüm dünya-
➢ Düz zincirli ve dallanmış alkanların genel formülleri da uluslararası kimya birliği (IUPAC) kuralları uygulanır.
C H ’dir. (IUPAC: International Union of Pure and Applied Che-
n 2n+2 mistry) Sistematik adlandırmada IUPAC kuralları aşağı-
➢ Halkalı (siklo) alkanların (tek halkalıların) genel formülü daki sıraya göre uygulanır.
C H ’dir.
n 2n Bu kuralları örnekler üzerinde uygulayarak görelim.
➢ Alkan moleküllerindeki tüm bağlar sigmadır. CH
3
➢ Homolog sıra oluştururlar (Aynı fonksiyonel gruba sa- IUPAC kurallarına göre; CH —CH—CH —CH bileşi-
2
3
3
hip ve aralarında —CH — kadar fark bulunan bileşik- ğini adlandıralım.
2
lere homolog bileşikler denir. Bu bileşiklerin oluştur- 1. Moleküldeki en uzun ve kesintisiz karbon (C) zinciri
duğu sıraya da homolog sıra denir.)
seçilir.
+ CH 2 + CH 2
CH 4 CH 6 CH 8 .... CH
2
3
3
➢ Alkanların en önemli doğal kaynağı petrol ve doğal CH —CH—CH —CH 3
2
3
gazdır. Doğal gazda yaklaşık %95 oranında metan (4 karbonlu zincir)
(CH ), %5 oranında etan (C H ), propan (C H ), bü-
3 8
4
2 6
tan (C H ) ve karbondioksit (CO ) gazları bulunur. 2. Dallanmanın yakın olduğu uçtan başlanarak zincirde-
4 10
2
ki karbon atomlarına numara verilir. (Bağlı grupların
➢ Alkanlar tepkime vermeye yatkın değillerdir.
bulunduğu karbon atomları en küçük numarayı alma-
➢ Alkanlar R—H, ya da R—R şeklinde gösterilirler. lıdır.)
3
➢ Alkanlardaki tüm karbon (C) atomları sp hibritleşme- CH 3
si yapmıştır. CH —CH—CH —CH
3 2 3
➢ Açık zincirli alkanların en basit üyesi metan (CH )’dır. 1 2 3 4
4
53