Page 16 - LYS ORGANİK KİMYA DİK

10. Bölüm: Alkanların Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri
TEST 1
10. BÖLÜM Alkanların Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri

Alkanların Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri 2. Alkanların Kimyasal Özellikleri
1. Alkanların Fiziksel Özellikleri a. Alkanların Halojenlerle Sübstitüsyon (Yer Değiştirme)
Tepkimeleri
a. Oda sıcaklığında farklı fiziksel hallerde bulunabilirler.
(C —C ) karbon sayılı alkanlar gaz, (C —C ) arası Alkanlar ışık ya da ısı etkisiyle halojenlerle yer değiştir-
1
4
25
5
sıvı ve daha çok karbonlu olan alkanlar katıdır. me tepkimesi verirler. Örneğin CH (metan), Cl ile yer
4
2
değiştirme tepkimesi vererek CCl (karbon tetraklorür)
4
b. Molekülleri apolardır. Bu yüzden molekülleri arasında bileşiğini oluşturur. Bu olay bir dizi tepkime ve zincirleme
yoğun fazda zayıf London çekim kuvvetleri etkilidir. mekanizma ile olur.
Molekülde dallanma arttıkça London kuvvetlerinin et-
k
 ıı
kisi azalır. CH + Cl 2 ya da sı ı CH Cl + HCl
3
4
c. Erime ve kaynama noktaları düşüktür. Moleküldeki Me tan Monoklorome tan
karbon atomu sayısı arttıkça London kuvvetlerinin ^ Metilklorürh
etkisi artacağından erime ve kaynama noktaları yük-  ıı k
selir. CH – Cl + Cl 2 ya da sı ı CH Cl 2 + HCl
2
3
Monoklorome tan Diklorome tan
d. İzomer alkanlarda dallanma (küresellik) arttıkça Lon-
don çekim kuvvetlerinin etkisi azalacağından erime  ıı k
ve kaynama noktası düşer. CH – Cl 2 + Cl 2 ya da sı ı CHCl 3 + HCl
2
Örneğin pentanın izomerlerinin aynı koşullarda kay- Diklorome tan Triklorome tan
nama noktaları; ^ Kloroformh
n-pentan > izo-pentan > neo-pentan şeklindedir.  ıı k
CHCl + Cl CCl + HCl
e. Apolar moleküller olduklarından ve hidrojen bağı ku- 3 2 ya da sı ı 4
ramadıklarından suda çözünmezler. Triklorome tan ^ Tetraklorome tan
Karbon tetraklorrü h
NİTELİK Yayıncılık Tepkime üç basamakta gerçekleşir. 1. başlama, 2. zincir
tepkimesi 3. ise durdurma tepkimesidir.
Çözümlü Sorular S - 208 1. Başlama: Tepkimenin başlaması için alkan molekülle-
rinden veya halojen moleküllerinden birinin ısı veya ışığın
da etkisiyle radikallere ayrışması gerekir. Bu tepkimede
1. I. CH —CH —CH —CH —CH —CH Cl ’nin radikallerine ayrışma enerjisi daha küçük oldu-
2
2
2
3
3
2
2
ğundan Cl önce radikallerine ayrışır.
II. CH —CH—CH 2
3 3 Ikı
Cl :+
CH Cl 2 ya da sı ı 12 344 Cl :
44
3
III. CH —CH —CH —CH Radikaller
3 2 2 3 2. Zincir Tepkimesi: Klor radikali metan molekülü ile et-
kileşerek ondan hidrojen alır. Metil (CH •) radikali ve HCl
Yukarıdaki bileşiklerin aynı ortamda kaynama 3
noktaları arasındaki ilişki nasıldır? oluşur.
CH + Cl• $ CH • + HCl
A) I > II > III B) I > III > II C) II > III > I 4 3
Oluşan metil (CH •) radikali Cl ile etkileşerek metil klorür
D) III > I > II E) III > II > I 3 2
(CH —Cl) ve klor radikalini (Cl•) oluşturur.
3
CH • + Cl $ CH —Cl + Cl•
2
3
3
3. Durdurma Tepkimesi: Radikaller çok etkin türler ol-
duklarından birbirleriyle etkileşerek radikal olmayan mo-
leküller oluştururlar. Bu moleküller oluşunca tepkime du-
rur. Bu tepkimeye durdurma tepkimesi denir. Bu tepkime
de yeni bağlar oluşur ama hiç bağ kırılmaz.
CH • + CH •$ CH —CH

3 3 3 3

CH • + Cl• $ CH Cl

3
3

Cl• + Cl• $ Cl
2
63