Page 7 - LYS ORGANİK KİMYA DİK

9. Bölüm: Alkanlar ve Alkanların Adlandırılması
3. Dalın bağlı olduğu karbon atomunun (C) numarası ya- CH CH 3
3
zılır (2), çizgi (-) çekilerek (2-) dalın adı (metil) söylenir. CH —C—CH—CH —CH
Peşinden zincirdeki karbon atomu sayısına karşılık 1 3 2 3 4 2 5 3
gelen alkan adı (4 karbonlu alkan = bütan) söylenerek CH 3
adlandırma tamamlanır. 2, 2, 3-trimetil pentan

CH
3 ➢ Bileşik molekülünde her iki uçtan eşit uzaklıkta aynı
CH —CH—CH —CH 3 sayıda farklı dallar varsa karbon atomlarına numara
3
2
2-metil bütan verilirken dalların adlarının baş harflerinin alfabetik
önceliği dikkate alınır. Şimdi bu durumu açıklamak
➢ Bileşikte aynı daldan birden fazla var ise 1 ve 2. kural için aşağıdaki bileşiği adlandıralım.
aynen uygulandıktan sonra, her bir dalın bağlı olduğu
karbon numarası aralarına virgül konularak ayrı ayrı CH C H
2 5
3
yazılır ve çizgi (-) çekilerek dalın sayısı latince (di, tri, CH —CH —CH—CH—CH —CH
tetra ...) belirtildikten sonra dalın adı yazılır. Son ola- 3 2 2 3
rak da zincirdeki karbon atomu sayısına karşılık gelen
alkan adı söylenerek adlandırma tamamlanır. Şimdi 1. En uzun ve kesintisiz karbon zinciri seçilir.
bu durumu açıklamak için aşağıdaki bileşiği adlandı- CH C H
ralım. 3 2 5
CH —CH —CH—CH—CH —CH
CH CH 3 2 2 3
3 3 (6 karbonlu zincir)
CH —C—CH—CH —CH
3 2 3
CH 3 2. Dallanmanın yakın olduğu uçtan başlanarak zincirde-
ki karbon atomlarına numara verilir. Bu bileşikte dallar
1. En uzun ve kesintisiz karbon zinciri seçilir. her iki uca da eşit uzaklıkta ve eşit sayıda olduğundan
bağlı grupların adlarına göre alfabetik öncelik dikkate
CH CH 3 alınır.
3
CH —C—CH—CH —CH CH —: Metil C H —: Etil
3 2 3 NİTELİK Yayıncılık 3 2 5
CH E harfi alfabede M harfinden önce geldiğinden etil
3
(5 karbonlu zincir) grubunun yakın olduğu uçtan numaralandırma yapılır.
2. Dallanmanın yakın olduğu uçtan başlanarak zincirde-
C H
ki karbon atomlarına numara verilir. CH 3 2 5
CH —CH —CH—CH—CH —CH 3
2
2
3
CH CH 1 2 3 4 5 6
3 3
CH —C—CH—CH —CH YANLIŞ
5 3 4 3 2 2 1 3
CH 3 CH 3 2 5
C H
CH —CH —CH—CH—CH —CH
YANLIŞ 6 3 5 2 4 3 2 2 1 3
Bağlı grupların bulunduğu karbon atomları küçük nu- DOĞRU
mara almalıdır.
CH CH 3 3. Alfabetik önceliğe göre her bir dalın bağlı olduğu kar-
3
CH —C—CH—CH —CH bon atomunun numarası belirtildikten sonra çizgi (-)
1 3 2 3 4 2 5 3 çekilip dalın adı söylenir (3-etil-4-metil). Son olarak
CH zincirdeki karbon atomu sayısına karşılık gelen alkan
3
adı (hekzan) söylenerek adlandırma tamamlanır.
DOĞRU
CH C H
3 2 5
3. Her bir dalın bağlı olduğu karbon numarası aralarına CH —CH —CH—CH—CH —CH
virgül konularak ayrı ayrı yazılır ve çizgi (-) çekilerek 6 3 5 2 4 3 2 2 1 3
dalın latince sayısı belirtildikten sonra dalın adı yazılır. 3-etil-4-metil hekzan
(2, 2, 3-trimetil) Son olarak zincirdeki karbon atomu
sayısına karşılık gelen alkan adı (pentan) söylenerek
adlandırma tamamlanır.

54