Page 43 - İlk sayfa LYS CUMHUR¦-YET D+ûNEM¦- soru kitab¦- (3. BASKI)-2

TEST 1 5. Bölüm: Edebiyat Akımları ve Türk Edebiyatına Etkisi
T T 3

1. Bütün edebiyat akımlarında olduğu gibi onların 3. Mukaddime
temel konusu da insan ve toplumdur. Onlar insanı Seyreyledim eşkâl-i hayâtı
ele almada onun fizyolojik yapısı, irsiyeti, yaşadığı Ben havz-ı hayâlin sularında
çevre ve aldığı eğitimi öne çıkarırlar ve bu çerçe- Bir aks-i mülevvendir onunçün
vede insan gerçeğine ulaşmaya çalışırlar. Darwin'in Arzın bana ahçâr ü nebâtı
düşüncelerinin esas olduğu söz konusu yaklaşım-
da, insanın hür iradesi, manevî değerleri, psikolojisi Haşim, hayatın şekillerini (her türlü varlık, olay ve
dikkate alınmaz. Zira onlara göre insanın her türlü durum), aracısız ve saf bir çıplak göz gerçekçiliği ile
davranışı, hareketi, tepkisi, arzusu, psikolojisi, dü- değil, "hayal havzu" perspektifinden seyreder. Bu
şüncesi, kılık kıyafeti, konuşma tarzı; kısacası ka- sebeple yeryüzünün taş ve bitkileri (her türlü varlık,
deri, tamamiyle maddî ve sosyal çevrenin, irsiyetin, olay ve durum) ona, renkli birer akistir. Yani onun şi-
fizyolojinin ve eğitimin sonucudur. irlerinde gördüğümüz varlıklar, iç dünyası/psikolo-
jisinin süzgecinde şekillenip renklenerek mısralara
Zira mekân/çevre, insanı belirleyen ve tamamla- dökülür.
yan temel unsurlardan biridir. Emile Zola bu konu-
da şöyle bir açıklamada bulunur: "Artık zevk olsun Bu şiirle örneklenen edebi akım aşağıdakiler-
diye, tasvir için tasvir etmiyoruz. İnsanın, çevresin- den hangisidir?
den ayrılamayacağını, elbisesi, evi, kenti, vilayeti ile A) Empresyonizm B) Parnasizm
tamamlandığını kabul ediyoruz. Bu bakımdan di- C) Ekspresyonizm D) Egzistansiyalizm
mağının veya kalbinin tek bir olayını, çevrede onun E) Klasisizm
sebeplerini veya tepkisini aramadan, tespit etme-
yeceğiz. Sonu gelmez tasvirlerimizin sebebi işte
budur.
Bu parçada "o" diye sözü edilen edebi akım
aşağıdakilerden hangisidir?
A) Romantizm B) Realizm
C) Natüralizm D) Klasisizm NİTELİK Yayıncılık
E) Egzistansiyalizm 4. Bu akımda öncelik iç gözlemlerin dışa yansıtılması-
dır. Yani sanatkâr, kendi iç gerçekliğini, sanatın im-
kânları dahilinde dışa yansıtacaktır. Zira onlar için
güzel ve gerçek, başka gözlerin gördüğü ve başka
akılların kabul ettiği değildir. Walden, bu hususu
2. Onların şiirlerine rüya ve esrar dolu bir dünya ile
karşılaşırız. Bu dünyada; varlıkların biçimleri ve sert şöyle açıklar: Bu akımda "Kişinin derinliklerinde
şekilleri büyük ölçüde erimiş ve her şey âdeta bir yatan yaşanmış deneylere biçim veren bir sanattır.
sis perdesiyle örtülmüştür. Sonbaharın solgun ve (…) Ressamın yaptığı resim en derunî duygularıyla
sararmış renklerinin hâkim olduğu bu dünyada kızıl algıladığıdır, varlığının anlatımıdır, dışa vurumudur;
gün batışları, hüzünlü akşamlar, alacakaranlıklar, geçici olan her şey onun için sadece simgesel bir
ölgün ay ışıkları ve mehtap, durgun sular, sakin ve görüntüdür. Kendisi için en önemli düşünce ken-
kimsesiz yollar ve kırlar esastır. Söz konusu atmos- di yaşamıdır; dış dünyanın kendi üstünde bıraktı-
feri çok daha başarılı bir biçimde okuyucuya sevk ğı izlenimleri o kendi içinden geçirerek dışa vurur.
edecek olan masal, efsane, hayal ve çeşitli ruh hâl- O, gördüklerini, içindeki doğa görünümlerini iletir
lerinin ifadesi, sembolizmin temel konularını teşkil ve bir yerde de onlar tarafından iletilir. Kısacası bu
eder. Kısacası, pozitivizmin hayattan kovmak iste- akıma göre sanat, sanatkârın duygularını, sezgi, iz-
ği rüya ve esrar, onlarla şiire ve edebiyata girer ve lenim ve düşüncelerini açığa çıkarması veya gözler
onların estetiğinin bel kemiğini oluşturan iki karam önüne sermesini esas alan, dışavurumcu estetik bir
olur. Ayrıca şiirlerinde musiki ve ahenk önemlidir. faaliyetidir.
Bu parçada sözü edilen edebi akım aşağıdaki- Bu parçada sözü edilen edebi akım aşağıdaki-
lerden hangisidir? lerden hangisidir?
A) Sembolizm B) Parnasizm A) Natüralizm B) Ekspresyonizm
C) Sürrealizm D) Egzistansiyalizan C) Dadaizm D) Parnasizm
E) Dadaizm E) Egzistansiyalizm

25